Wanneer dampscherm nodig?

“Heb ik een dampscherm nodig?” is een van de meest gestelde vragen bij dakisolatie. Het antwoord is niet simpel ja of nee, maar hangt af van je dakconstructie, de gekozen isolatiemethode en het klimaat in je woning. Dit artikel biedt een duidelijke beslisboom waarmee je per situatie bepaalt of een dampscherm nodig is. Na het lezen weet je precies welke keuze voor jouw project de juiste is.

Wanneer is een dampscherm verplicht?

In bepaalde situaties is een dampscherm geen optie maar een vereiste. Zonder dampscherm ontstaat condensatie in de constructie, wat leidt tot vochtschade, schimmel en zelfs houtrot.

Binnenisolatie van een schuin dak

Bij isolatie aan de binnenzijde van een schuin dak is een dampscherm vrijwel altijd verplicht. De warme, vochtige binnenlucht kan anders door de isolatie trekken en condenseren tegen de koude buitenzijde. De keuze tussen binnenisolatie en buitenisolatie heeft directe gevolgen voor je dampbeheersing.

Een luchtdichte aansluiting van het dampscherm aan muren, dakramen en doorvoeringen is essentieel. Zelfs kleine openingen laten genoeg vochtige lucht door om problemen te veroorzaken. Laat dit bij voorkeur door een ervaren vakman uitvoeren.

Isolatie met dampgevoelige materialen

Minerale wol is gevoelig voor vocht en verliest isolatiewaarde wanneer het nat wordt. Materialen zoals glaswol en steenwol hebben een μ-waarde van 1 tot 2, wat betekent dat ze volledig dampopen zijn. Vocht dat erin komt, blijft hangen en vermindert de isolatiewaarde drastisch.

Bij gebruik van dampgevoelige materialen is een dampscherm aan de warme binnenzijde daarom verplicht. Het dampscherm voorkomt dat vochtige binnenlucht de isolatie bereikt en beschermt zo de constructie.

Wanneer is een dampscherm optioneel?

Er zijn situaties waarin een dampscherm niet strikt noodzakelijk is, maar wel voordelen kan bieden. De constructie bepaalt hoeveel speelruimte je hebt.

Buitenisolatie (sarking)

Sarking is een methode waarbij de isolatie bovenop de dakconstructie wordt geplaatst. Bij isoleren aan de buitenzijde blijft de gehele constructie aan de warme kant van de isolatie, waardoor het risico op condensatie veel kleiner is.

Een dampscherm is bij sarking meestal optioneel, maar kan wel worden toegepast als extra veiligheidsmarge. Vooral bij woningen met hoge luchtvochtigheid, zoals huishoudens met veel personen of een actieve keuken, is een dampremmer zinvol.

Dampopen isolatiematerialen

Isolatiematerialen met dampopen eigenschappen kunnen vocht gecontroleerd doorlaten en weer afgeven. De volgende lijst bevat de 3 meest gebruikte dampopen isolatiematerialen voor dakisolatie.

• Cellulose: μ-waarde van 1 tot 2, uitstekende vochtregulering en ecologisch.
• Houtvezel: μ-waarde van 5 tot 15, dampopen met goed zomercomfort.
• Steenwol: μ-waarde van 1 tot 2, dampopen en brandveilig.

Bij een volledig dampopen constructie kan vocht dat in de isolatie komt ook weer ontsnappen. Een dampscherm is dan optioneel, mits de buitenzijde van de constructie dampoener is dan de binnenzijde.

Wanneer mag je geen dampscherm plaatsen?

Er zijn situaties waarin een dampscherm juist problemen veroorzaakt in plaats van voorkomt. Het herkennen van deze situaties voorkomt kostbare fouten.

Dampdichte buitenzijde

Wanneer de buitenzijde van je dak dampdicht is afgewerkt, mag je aan de binnenzijde geen volledig dampdicht scherm plaatsen. Vocht dat toch in de constructie komt, kan dan geen kant op en blijft gevangen tussen twee dampdichte lagen.

Dit komt voor bij daken met een bitumen dakbedekking zonder ventilatie of bij sandwichpanelen. In deze gevallen is een dampremmer met beperkte doorlaatbaarheid de juiste keuze, of geen dampfolie toepassen mits de constructie dit toelaat.

Bestaande constructies met onbekende opbouw

Bij renovatie van oudere daken is de exacte opbouw vaak onbekend. Het plaatsen van een dampdicht scherm zonder te weten wat er al in de constructie zit, kan desastreus uitpakken.

Laat bij twijfel een bouwkundig adviseur de constructie beoordelen. Een verkeerde keuze bij onbekende constructies leidt regelmatig tot vochtproblemen die pas jaren later zichtbaar worden.

Dampscherm vs dampremmer

De termen dampscherm en dampremmer worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een belangrijk verschil. De juiste keuze hangt af van je specifieke constructie.

Wat is het verschil?

Een dampscherm is volledig dampdicht en laat geen vocht door. Dit heeft een zeer hoge Sd-waarde, vaak boven de 100 meter. Een dampremmer laat beperkt vocht door en heeft een lagere Sd-waarde, meestal tussen 2 en 25 meter.

De Sd-waarde geeft aan hoeveel meter stilstaande lucht eenzelfde dampdiffusieweerstand zou hebben. Een hogere waarde betekent minder vochtdoorlatend. De keuze tussen dampopen en dampdicht folie hangt af van je specifieke constructie en isolatiemethode.

Wanneer welke kiezen?

Een dampscherm kies je bij binnenisolatie van schuine daken met een geventileerde buitenzijde. De volgende lijst bevat de 3 situaties waarin je een dampremmer verkiest boven een volledig dampscherm.

• Dampdichte buitenzijde: Een dampremmer voorkomt dat vocht volledig ingesloten raakt.
• Renovatie met onzekerheden: Beperkte dampdoorlatendheid geeft enige foutmarge bij onbekende constructies.
• Dampopen constructies: Een dampremmer past beter bij materialen die vocht moeten kunnen afvoeren.

Beslisboom per daktype

De juiste keuze hangt sterk af van je daktype en isolatiemethode. De onderstaande tabel toont per situatie of een dampscherm verplicht, optioneel of af te raden is.

Bij een schuin dak met binnenisolatie is een dampscherm in de meeste gevallen verplicht. Bij buitenisolatie of dampopen constructies heb je meer keuzevrijheid en kan een dampremmer voldoende zijn.

Twijfel je over de juiste keuze voor jouw situatie? Laat dan een specialist de constructie beoordelen voordat je begint met isoleren.