XPS dakisolatie
XPS is uitermate vochtbestendig en ideaal voor omgekeerde daken. Ontdek de eigenschappen, toepassingen en vergelijking met EPS.
XPS (geëxtrudeerd polystyreen) is de vochtbestendige variant van polystyreen isolatie. Het materiaal onderscheidt zich van EPS door een ander productieproces dat zorgt voor een gesloten celstructuur. Hierdoor neemt XPS nauwelijks water op, zelfs bij langdurig contact met vocht. De hoofdtoepassing is het omgekeerde platte dak, waarbij de isolatie bovenop de waterdichte laag ligt. Dit artikel behandelt de eigenschappen, toepassingen, voor- en nadelen, en kosten van XPS dakisolatie.
Wat is XPS?
XPS staat voor geëxtrudeerd polystyreen, een isolatiemateriaal dat veel wordt toegepast in situaties waar vocht een rol speelt. Het materiaal is herkenbaar aan de karakteristieke gekleurde platen, vaak blauw, groen of roze afhankelijk van de fabrikant.
Hoe wordt XPS gemaakt?
Bij de productie van XPS wordt polystyreen gesmolten en onder hoge druk door een extruder geperst. Tijdens dit proces wordt een blaasmiddel toegevoegd dat zorgt voor de schuimvorming. Het resultaat is een homogene plaat met een volledig gesloten celstructuur.
Deze productiewijze verschilt fundamenteel van EPS, waarbij losse korrels worden geëxpandeerd en samengesmolten. De extrusietechniek van XPS zorgt voor een veel dichtere structuur met betere vochtbestendige eigenschappen.
Verschil tussen XPS en EPS
Het belangrijkste verschil tussen XPS en EPS zit in de celstructuur. Bij EPS zijn de cellen open en onderling verbonden, waardoor het materiaal vocht kan opnemen. XPS heeft volledig gesloten cellen die water buiten houden.
De isolatiewaarde van XPS is iets hoger dan die van EPS bij dezelfde dikte. Daar staat tegenover dat XPS aanzienlijk duurder is. De keuze tussen beide materialen hangt af van de toepassing en de mate waarin vochtbestendigheid vereist is.
Isolatiewaarde van XPS
XPS biedt een goede isolatiewaarde die vergelijkbaar is met andere schuimplaten, maar onderscheidt zich vooral door het behoud van deze waarde in vochtige omstandigheden.
Lambda-waarde en R-waarde
De lambda-waarde van XPS ligt tussen 0,029 en 0,038 W/mK, afhankelijk van de productdichtheid en fabrikant. De R-waarde per 10 cm isolatiedikte komt daarmee uit op 2,6 tot 3,4 m²K/W. De onderstaande tabel toont de R-waarde van XPS bij verschillende diktes.
| Dikte XPS | R-waarde (λ=0,029) | R-waarde (λ=0,038) |
|---|---|---|
| 60 mm | 2,07 m²K/W | 1,58 m²K/W |
| 80 mm | 2,76 m²K/W | 2,11 m²K/W |
| 100 mm | 3,45 m²K/W | 2,63 m²K/W |
| 120 mm | 4,14 m²K/W | 3,16 m²K/W |
Voor ISDE-subsidie is minimaal Rd 3,5 m²K/W vereist. Met XPS van gemiddelde kwaliteit heb je ongeveer 110 tot 130 mm dikte nodig om deze waarde te halen.
Prestaties bij vocht
Waar andere isolatiematerialen bij vochtopname hun isolatiewaarde verliezen, behoudt XPS zijn prestaties. De wateropname na 28 dagen onderdompeling bedraagt minder dan 0,3% van het volume. Dit maakt XPS uniek geschikt voor toepassingen waar permanent vochtcontact optreedt.
Vochtbestendigheid van XPS
De vochtbestendigheid is het onderscheidende kenmerk van XPS en de belangrijkste reden om voor dit materiaal te kiezen boven goedkopere alternatieven.
Gesloten celstructuur
XPS bestaat uit miljarden microscopisch kleine cellen die volledig van elkaar zijn afgesloten. Deze gesloten celstructuur voorkomt dat water het materiaal kan binnendringen. Zelfs bij langdurig contact met water blijft de kern van de plaat droog.
De mu-waarde (dampdiffusieweerstand) van XPS ligt tussen 80 en 250, wat betekent dat het materiaal zeer dampdicht is. Water in dampvorm passeert het materiaal 80 tot 250 keer langzamer dan door lucht.
Waarom dit belangrijk is
Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie bovenop de waterdichte laag en is dus continu blootgesteld aan regenwater en smeltwater. Alleen isolatiematerialen met een gesloten celstructuur kunnen deze omstandigheden verdragen zonder prestatieverlies.
Vochtproblemen in dakconstructies kunnen leiden tot schimmel, rotting en verlies van isolatiewaarde. XPS voorkomt deze vochtproblemen doordat het water eenvoudigweg niet opneemt en naar de afvoer laat stromen.
Toepassingen van XPS
XPS wordt specifiek ingezet waar vochtbestendigheid en drukvastheid vereist zijn. Het materiaal is niet de standaardkeuze voor gewone dakisolatie, maar excelleert in bijzondere situaties.
Omgekeerd plat dak
Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie bovenop de waterdichte dakbedekking in plaats van eronder. Deze constructie beschermt de dakbedekking tegen temperatuurschommelingen en UV-straling, wat de levensduur aanzienlijk verlengt.
XPS platen worden los gelegd op de bestaande dakbedekking en verzwaard met een ballastlaag van grind, tegels of beplanting. De bestaande dakbedekking blijft intact, wat deze methode geschikt maakt voor renovatie van platte daken in goede staat.
Groendak en dakterras
Voor groendaken en dakterrassen is XPS het aangewezen isolatiemateriaal. De hoge drukvastheid zorgt ervoor dat de platen niet samendrukken onder het gewicht van grond, beplanting of terrastegels.
Bij groendaken moet de isolatie ook wortelbestendig zijn. XPS platen zijn niet doorwortelbaar, waardoor plantenwortels de isolatielaag niet kunnen beschadigen. De vochtbestendigheid garandeert dat regenwater dat door de grondlaag sijpelt geen schade veroorzaakt.
Vochtige kruipruimtes
In kruipruimtes waar regelmatig vocht staat of waar de bodem permanent vochtig is, biedt XPS een duurzame oplossing. De platte dak constructies met vochtige omstandigheden vragen om materialen die hier bestand tegen zijn.
Anders dan bij glaswol of steenwol hoef je bij XPS niet te vrezen dat opspattend water de isolatiewaarde vermindert. De platen blijven hun isolerende werking behouden, ongeacht de vochtomstandigheden.
Voordelen van XPS
XPS heeft een aantal specifieke voordelen die het materiaal onmisbaar maken voor bepaalde toepassingen. De combinatie van eigenschappen is uniek binnen de isolatiematerialen.
Uitstekende vochtbestendigheid
De vochtbestendigheid van XPS is onovertroffen onder de gangbare isolatiematerialen. Waar glaswol tot 80% van zijn isolatiewaarde kan verliezen bij vochtopname, behoudt XPS vrijwel 100% van zijn prestaties. Dit maakt het de enige logische keuze voor permanent vochtbelaste situaties.
Hoge drukvastheid
XPS kan aanzienlijke belastingen verdragen zonder samen te drukken. Afhankelijk van de productvariant verdraagt het materiaal drukkrachten van 200 tot 700 kPa. Hierdoor is XPS geschikt voor beloopbare daken, dakterrassen en toepassingen onder vloeren waar zware belasting optreedt.
De drukvastheid blijft ook bij langdurige belasting behouden. Het materiaal kruipt niet, wat betekent dat de isolatiedikte constant blijft over de gehele levensduur.
Lange levensduur
XPS platen gaan 75 tot 100 jaar mee zonder noemenswaardige degradatie. Fabrikanten geven garanties van 10 tot 25 jaar, maar in de praktijk presteert het materiaal veel langer. De gesloten celstructuur voorkomt dat externe factoren het materiaal aantasten.
Nadelen van XPS
Naast de voordelen kent XPS ook nadelen die je moet meewegen bij de materiaalkeuze. Niet voor elke situatie is XPS de beste of meest verantwoorde optie.
Hogere prijs dan EPS
XPS is aanzienlijk duurder dan EPS, het bekende piepschuim. De materiaalkosten liggen tussen €12 en €20 per m², terwijl EPS al vanaf €5 per m² verkrijgbaar is. Inclusief plaatsing kost XPS dakisolatie €20 tot €40 per m².
Deze meerkosten zijn alleen gerechtvaardigd wanneer de vochtbestendige eigenschappen daadwerkelijk nodig zijn. Voor een standaard schuin dak met correcte ventilatie is EPS of een ander materiaal vaak een betere keuze.
Milieubelasting (blaasmiddelen)
Bij de productie van XPS worden blaasmiddelen gebruikt die bijdragen aan het broeikaseffect. Historisch werden CFK’s en HCFK’s gebruikt, inmiddels vervangen door HFK’s met een lagere milieu-impact. Toch blijft de productie van XPS milieubelastender dan die van sommige alternatieven.
De brandklasse van XPS is E, wat betekent dat het materiaal brandbaar is. Het smeltpunt ligt tussen 80 en 100°C. Bij brand ontstaan giftige gassen, wat aandacht vraagt bij de toepassing in bepaalde constructies.
Wat kost XPS dakisolatie?
De kosten voor XPS dakisolatie zijn hoger dan voor standaard isolatiematerialen, maar lager dan voor premium opties zoals resolschuim of houtvezel.
De materiaalkosten voor XPS platen liggen tussen €12 en €20 per m², afhankelijk van dikte en kwaliteit. Inclusief plaatsing komen de kosten per m² uit op €20 tot €40. De onderstaande tabel toont de totaalkosten voor XPS dakisolatie bij verschillende projectgroottes.
| Oppervlakte | Alleen materiaal | Inclusief plaatsing |
|---|---|---|
| 25 m² | €300 - €500 | €500 - €1.000 |
| 50 m² | €600 - €1.000 | €1.000 - €2.000 |
| 100 m² | €1.200 - €2.000 | €2.000 - €4.000 |
Voor een compleet omgekeerd plat dak inclusief ballastlaag moet je rekenen op €45 tot €90 per m². Bij een gemiddelde aanbouw van 35 m² komt dit neer op €1.575 tot €3.150 totaal.