EPS (piepschuim) dakisolatie
EPS (piepschuim) is een goedkoop en licht isolatiemateriaal. Ontdek de eigenschappen, toepassingen en of EPS geschikt is voor jouw dak.
EPS, ook wel piepschuim genoemd, is het meest betaalbare isolatiemateriaal op de markt. Het materiaal heeft echter een lagere isolatiewaarde per centimeter dan alternatieven zoals PIR of XPS. Daardoor heb je dikkere platen nodig voor dezelfde isolatieprestaties. EPS is een goede keuze voor specifieke toepassingen zoals platte daken en vloeren, maar niet altijd de beste optie voor dakisolatie. Dit artikel behandelt de eigenschappen, toepassingen, voor- en nadelen, en prijzen van EPS-isolatie.
Wat is EPS?
EPS staat voor geëxpandeerd polystyreen en bestaat uit kleine kunststofbolletjes die onder invloed van stoom zijn opgeschuimd. Het materiaal bevat tot 98% lucht, wat zorgt voor de isolerende werking. De witte kleur en het kenmerkende krakende geluid maken piepschuim direct herkenbaar.
Hoe wordt EPS gemaakt?
Het productieproces begint met kleine polystyreenkorrels die pentaan als blaasmiddel bevatten. Door verhitting met stoom expanderen de korrels tot het veertigvoudige van hun oorspronkelijke volume. De opgeschuimde bolletjes worden vervolgens in mallen geperst waar ze door verdere verhitting aan elkaar smelten tot stevige platen.
De dichtheid van EPS varieert van 15 tot 30 kg per kubieke meter. Hoe hoger de dichtheid, hoe beter de isolatiewaarde en drukvastgheid. Grafiet-EPS, ook wel Neopor genoemd, bevat grafietdeeltjes die de warmtegeleiding verder verlagen.
Verschil tussen EPS en XPS
EPS en XPS zijn beide polystyreen, maar het productieproces verschilt fundamenteel. Bij EPS worden losse bolletjes samengesmolten, terwijl XPS door extrusie een volledig gesloten celstructuur krijgt. Dit verschil heeft directe gevolgen voor de eigenschappen van beide materialen.
XPS is volledig vochtbestendig door de gesloten cellen, terwijl EPS vocht kan opnemen via de ruimtes tussen de bolletjes. Daarom is XPS geschikter voor vochtbelaste situaties zoals omgekeerde daken. EPS is wel goedkoper en lichter dan XPS.
Isolatiewaarde van EPS
De isolatiewaarde van een materiaal wordt uitgedrukt in de lambda-waarde en de R-waarde. Een lagere lambda betekent betere isolatie, terwijl een hogere R-waarde meer warmteweerstand aangeeft. EPS scoort op beide fronten minder goed dan PIR of resolschuim.
Lambda-waarde en R-waarde
EPS heeft een lambda-waarde tussen 0,031 en 0,038 W/mK. Grafiet-EPS met een lambda van 0,031 W/mK presteert daarmee het best. De R-waarde hangt af van zowel de lambda-waarde als de dikte van de plaat.
Bij een typische lambda van 0,035 W/mK levert 10 cm EPS een R-waarde van ongeveer 2,9 m²K/W. De onderstaande tabel toont de R-waarden van EPS bij verschillende diktes.
| Dikte EPS | R-waarde (λ=0,035) | R-waarde grafiet-EPS (λ=0,031) |
|---|---|---|
| 80 mm | 2,3 m²K/W | 2,6 m²K/W |
| 100 mm | 2,9 m²K/W | 3,2 m²K/W |
| 140 mm | 4,0 m²K/W | 4,5 m²K/W |
| 180 mm | 5,1 m²K/W | 5,8 m²K/W |
Benodigde dikte voor goede isolatie
Voor ISDE-subsidie is minimaal Rd 3,5 m²K/W vereist. Met standaard EPS heb je daarvoor minimaal 13 cm dikte nodig. Met grafiet-EPS kan dit teruggebracht worden naar ongeveer 11 cm.
Voor nieuwbouwniveau volgens het Bbl is Rc 6,3 m²K/W de eis. Met EPS betekent dit een laagdikte van minimaal 22 cm. Ter vergelijking: met PIR haal je dezelfde waarde met slechts 14 cm.
Toepassingen van EPS
EPS wordt toegepast in verschillende bouwkundige situaties, maar niet overal is het de beste keuze. Het materiaal komt het best tot zijn recht in specifieke toepassingen waar de lage prijs opweegt tegen de benodigde dikte.
Plat dak isolatie
Bij platte daken wordt EPS vaak toegepast als isolatielaag onder de dakbedekking. De drukvastgheid van EPS is voldoende voor dakconstructies met beperkte belasting. Voor daken met zonnepanelen of intensief gebruik is een hogere dichtheid of ander materiaal aan te raden.
EPS-platen voor platte daken zijn verkrijgbaar met een afschot-profiel voor goede waterafvoer. De combinatie van lage prijs en goede verwerkbaarheid maakt EPS populair bij eenvoudige platdakconstructies.
Vloerisolatie
Onder dekvloeren presteert EPS uitstekend vanwege de combinatie van isolatie en drukvastgheid. De platen worden direct op de constructievloer gelegd, waarna de dekvloer eroverheen komt. Deze toepassing speelt optimaal in op de sterke punten van EPS.
Waarom minder geschikt voor schuin dak?
Voor schuine daken is EPS minder geschikt om meerdere redenen. De benodigde dikte voor een goede R-waarde neemt veel ruimte in beslag tussen de dakbalken. Bovendien biedt EPS nauwelijks geluidsdemping, waardoor regengeroffel hoorbaar blijft.
Tussen dakbalken werken flexibele materialen zoals glaswol of steenwol vaak beter. Deze vullen de ruimte volledig op en dempen geluid effectief. EPS-platen sluiten minder goed aan op onregelmatige balkafstanden.
Voordelen van EPS
Ondanks de beperkingen heeft EPS duidelijke voordelen die het materiaal in specifieke situaties aantrekkelijk maken. De eigenschappen sluiten goed aan bij projecten met een beperkt budget of waar gewichtsbesparing belangrijk is.
Laagste prijs
EPS is het goedkoopste isolatiemateriaal op de markt. De materiaalkosten liggen tussen €8 en €15 per vierkante meter, afhankelijk van de dikte en kwaliteit. Inclusief plaatsing komt EPS uit op €20 tot €35 per vierkante meter.
De lage prijs maakt EPS interessant voor grote oppervlakken waar het budget leidend is. Per euro geïnvesteerd krijg je met EPS de meeste vierkante meters geïsoleerd.
Zeer licht gewicht
Met een dichtheid van 15 tot 30 kg per kubieke meter is EPS extreem licht. Dit vergemakkelijkt transport en verwerking aanzienlijk. Voor oudere constructies met beperkte draagkracht biedt het lage gewicht extra veiligheid.
Het lichte gewicht maakt EPS ook geschikt voor doe-het-zelfprojecten. De platen zijn makkelijk te tillen en in positie te brengen zonder speciale apparatuur.
Eenvoudig te verwerken
EPS-platen laten zich eenvoudig op maat zagen met een gewone handzaag of mes. Het materiaal veroorzaakt geen huidirritatie zoals minerale wol. Voor klussers is EPS daarmee een toegankelijk materiaal.
De platen worden met speciale lijm of mechanische bevestiging aangebracht. Naden tussen platen worden afgedicht met PUR-schuim om koudebruggen te voorkomen.
Nadelen van EPS
Naast de voordelen kent EPS ook duidelijke nadelen die je mee moet wegen in je keuze. Deze beperkingen maken EPS niet voor elke situatie geschikt.
Lagere R-waarde per cm
De lambda-waarde van 0,031 tot 0,038 W/mK is beduidend hoger dan die van PIR met 0,021 tot 0,027 W/mK. In de praktijk betekent dit dat je bijna dubbel zo dikke EPS-platen nodig hebt voor dezelfde isolatiewaarde.
Bij beperkte opbouwhoogte is EPS daardoor minder geschikt. De benodigde ruimte voor goede isolatie past simpelweg niet in elke constructie.
Vochtopname mogelijk
De celstructuur van EPS is niet volledig gesloten, waardoor vocht kan binnendringen via de ruimtes tussen de bolletjes. Langdurig vocht verlaagt de isolatiewaarde en kan schimmelvorming veroorzaken. Goede bescherming tegen vochtproblemen is daarom essentieel.
In vochtbelaste situaties zoals omgekeerde daken is XPS met zijn gesloten celstructuur een betere keuze. EPS functioneert wel goed in droge toepassingen met adequate vochtafdichting.
Brandgedrag
EPS valt in brandklasse E en is daarmee brandbaar. Het materiaal smelt bij temperaturen tussen 80 en 100 graden Celsius. Bij brand ontstaan giftige gassen die schadelijk zijn voor mens en milieu.
Met brandvertragers wordt de brandbaarheid verminderd, maar nooit volledig weggenomen. Voor toepassingen waar brandveiligheid prioriteit heeft, zijn steenwol of glaswol betere opties met brandklasse A1.
Milieubelasting
EPS wordt gemaakt van aardolie en is daarmee een fossiel product. Het productieproces verbruikt energie en de afbraak in de natuur duurt honderden jaren. Hoewel EPS recyclebaar is, gebeurt dit in de praktijk nog beperkt.
Voor milieubewuste keuzes zijn ecologische alternatieven zoals cellulose of houtvezel duurzamer. Deze materialen hebben een lagere CO2-voetafdruk en zijn vaak gemaakt van hernieuwbare grondstoffen.
EPS vergelijken met alternatieven
Om een weloverwogen keuze te maken, is het nuttig EPS direct te vergelijken met de meest relevante alternatieven. XPS en PIR zijn de meest voorkomende alternatieven voor vergelijkbare toepassingen.
EPS vs XPS
XPS is de premium variant van polystyreen met betere eigenschappen op vrijwel alle fronten. De gesloten celstructuur maakt XPS volledig vochtbestendig en geeft een iets betere isolatiewaarde met lambda 0,029 tot 0,038 W/mK.
De hogere drukvastgheid van XPS maakt het geschikt voor zwaardere belastingen. De onderstaande tabel toont de belangrijkste verschillen tussen EPS en XPS.
| Eigenschap | EPS | XPS |
|---|---|---|
| Lambda-waarde | 0,031 - 0,038 W/mK | 0,029 - 0,038 W/mK |
| Vochtbestendigheid | Matig | Uitstekend |
| Materiaalprijs | €8 - €15/m² | €12 - €20/m² |
| Prijs incl. plaatsing | €20 - €35/m² | €20 - €40/m² |
Kies EPS bij droge toepassingen met beperkt budget. Kies XPS bij vochtbelaste situaties of waar hogere drukvastgheid nodig is.
EPS vs PIR
De vergelijking met PIR valt duidelijk in het voordeel van PIR qua isolatieprestaties. Met een lambda van 0,021 tot 0,027 W/mK isoleert PIR bijna twee keer zo goed per centimeter als EPS.
De hogere prijs van PIR wordt gecompenseerd door de geringere benodigde dikte. Bij beperkte opbouwhoogte is PIR vrijwel altijd de betere keuze, ondanks de hogere materiaalkosten. De volgende lijst bevat de 4 belangrijkste verschillen tussen EPS en PIR.
- Isolatiewaarde: PIR heeft de laagste lambda-waarde en vraagt daardoor minder dikte voor dezelfde R-waarde.
- Prijs per m²: EPS is goedkoper in aanschaf, maar het prijsverschil per bereikte R-waarde is kleiner.
- Dikte: Voor Rd 3,5 heb je 13 cm EPS of 8 cm PIR nodig.
- Toepassingen: EPS voor budgetprojecten, PIR voor ruimtebeperkte situaties.
Wat kost EPS dakisolatie?
De totale kosten van EPS dakisolatie hangen af van de benodigde dikte, het type EPS en of je zelf plaatst of laat plaatsen. EPS blijft in alle gevallen het goedkoopste isolatiemateriaal.
De materiaalkosten voor EPS liggen tussen €8 en €15 per vierkante meter. Grafiet-EPS zit aan de bovenkant van deze range maar biedt betere isolatieprestaties. Inclusief professionele plaatsing komen de kosten per vierkante meter uit op €20 tot €35.
Voor een plat dak van 35 vierkante meter betekent dit een totale investering van €700 tot €1.225 inclusief plaatsing. Bij een gemiddelde gasprijs bespaar je jaarlijks €150 tot €250, wat een terugverdientijd oplevert van 4 tot 7 jaar.
De lage prijs van EPS maakt het een aantrekkelijke optie voor wie maximaal oppervlak wil isoleren met een beperkt budget. Weeg dit voordeel af tegen de benodigde dikte en de beperkingen van het materiaal voor jouw specifieke situatie.