Isoleren tussen balken (incl. gordingen)

Isoleren tussen de dakbalken is de meest toegepaste methode voor schuine daken in Nederland. Deze aanpak is relatief eenvoudig en geschikt voor zowel professionals als doe-het-zelvers. De diepte van je balken bepaalt hoeveel isolatiemateriaal ertussen past en daarmee de maximaal haalbare isolatiewaarde. Dit artikel legt uit hoe deze methode werkt, welke materialen geschikt zijn en wanneer je beter kunt combineren met andere isolatiemethoden.

Hoe werkt isoleren tussen balken?

Bij deze methode plaats je isolatiemateriaal in de ruimte tussen de dakspanten of gordingen. Het materiaal vult de ruimte tussen de houten balken volledig op en voorkomt zo warmteverlies via het dak.

Het principe uitgelegd

Het isolatiemateriaal wordt op maat gesneden of geblazen en klemt tussen de balken. Flexibele materialen zoals minerale wol passen zich aan de ruimte aan en sluiten goed af tegen de houten constructie. Na het aanbrengen van de isolatie volgt een dampscherm aan de warme binnenzijde om vochtproblemen te voorkomen.

Deze methode is ook geschikt voor zelf uitvoeren wanneer je over basisvaardigheden beschikt. De toegankelijkheid van de zolder bepaalt mede hoe eenvoudig het werk is.

Welke balken en gordingen zijn geschikt?

Vrijwel alle houten dakconstructies zijn geschikt voor deze isolatiemethode. Zowel kepers (de schuine balken) als gordingen (de horizontale balken) bieden ruimte voor isolatiemateriaal. De balkdiepte varieert doorgaans tussen 100 en 180 mm, afhankelijk van de bouwperiode en constructiewijze.

Bij stalen spanten of betonnen constructies is deze methode lastiger toepasbaar. Hier is vaak een voorzetwand of alternatieve methode nodig.

De rol van het dampscherm

Een correct geplaatst dampscherm is cruciaal bij isolatie tussen de balken. Het dampscherm komt altijd aan de warme binnenzijde van de isolatie, dus aan de kant van de verwarmde ruimte. Dit voorkomt dat vochtige binnenlucht in de isolatie condenseert.

De kwaliteit van de dampscherm installatie bepaalt grotendeels het succes van de isolatie. Alle naden en aansluitingen moeten luchtdicht worden afgeplakt met speciale tape.

Welke materialen passen tussen de balken?

Niet alle isolatiematerialen zijn even geschikt voor toepassing tussen dakbalken. Flexibele materialen presteren hier het beste omdat ze goed aansluiten tegen de houten constructie.

Glaswol en steenwol rollen

Minerale wol is het meest gebruikte materiaal voor isolatie tussen balken. Zowel glaswol als steenwol zijn hiervoor uitstekend geschikt vanwege hun flexibiliteit en goede isolatiewaarde.

Glaswol heeft een lambda-waarde van 0,031 tot 0,040 W/mK en kost €20 tot €45 per m² inclusief plaatsing. Steenwol heeft een vergelijkbare isolatiewaarde met een lambda van 0,031 tot 0,044 W/mK en kost €20 tot €35 per m² inclusief plaatsing. De onderstaande tabel toont de belangrijkste verschillen tussen deze materialen.

Inblaasisolatie (cellulose, glaswol vlokken)

Inblaasisolatie is een uitstekend alternatief wanneer de ruimte tussen de balken moeilijk bereikbaar is. Het materiaal wordt via een slang in de holle ruimtes geblazen en vult ook onregelmatige vormen volledig op.

Cellulose is een populaire keuze met een lambda-waarde van 0,035 tot 0,040 W/mK. De kosten liggen tussen €20 en €55 per m² inclusief plaatsing. Dit materiaal heeft als voordeel dat het dampopen is en goed vochtgedrag vertoont.

Hardschuim platen

PIR-platen zijn minder gebruikelijk tussen balken vanwege hun stijfheid. Ze sluiten minder goed aan tegen de houten constructie waardoor kieren kunnen ontstaan. Wanneer toch voor hardschuim wordt gekozen, moeten alle naden zorgvuldig worden afgekit met PUR-schuim.

Het voordeel van PIR is de hoge isolatiewaarde per centimeter met een lambda van 0,021 tot 0,027 W/mK. Dit maakt het interessant bij zeer beperkte balkdiepte.

Hoeveel isolatie past ertussen?

De balkdiepte bepaalt direct hoeveel isolatie je kunt plaatsen en daarmee de maximaal haalbare isolatiewaarde. Dit is een belangrijke beperking van deze methode.

Typische balkdieptes per bouwperiode

De bouwperiode van je woning geeft een goede indicatie van de balkdiepte. Oudere woningen hebben vaak smallere balken dan nieuwere constructies. De onderstaande tabel toont de gemiddelde balkdieptes per bouwperiode.

Maximaal haalbare R-waarde

De R-waarde geeft aan hoe goed de isolatie warmte tegenhoudt. Met glaswol of steenwol (lambda 0,035 W/mK) en een balkdiepte van 150 mm bereik je een Rd-waarde van circa 4,3 m²K/W. Dit voldoet ruim aan de ISDE-subsidie-eis van minimaal Rd 3,5 m²K/W.

Voor de ISDE-subsidie-eis van Rd 3,5 m²K/W heb je minimaal 13 cm glaswol of steenwol nodig. Bij oudere woningen met smalle balken van 100 mm bereik je slechts een Rd-waarde van circa 2,9 m²K/W.

Wanneer is dit niet genoeg?

De nieuwbouw-eis van Rc 6,3 m²K/W is met alleen isolatie tussen de balken vrijwel nooit haalbaar. Hiervoor zou je 23 cm glaswol of steenwol nodig hebben, wat meer is dan de meeste balkdieptes toelaten. In dat geval is combineren met een andere methode noodzakelijk.

Combineren voor hogere R-waarde

Wanneer de balkdiepte onvoldoende isolatiedikte toelaat, kun je methoden combineren. Dit is de meest effectieve manier om een hoge isolatiewaarde te bereiken zonder de dakconstructie aan te passen.

Extra laag onder de balken

Een populaire oplossing is het aanbrengen van een extra isolatielaag onder de bestaande balken. Hierbij monteer je een regelwerk haaks op de balken waaraan je extra isolatie en een afwerkplaat bevestigt. Deze methode voegt 50 tot 80 mm extra isolatie toe.

Het nadeel is dat je binnenruimte verliest. Reken op 80 tot 120 mm ruimteverlies inclusief regelwerk en afwerking.

Combinatie met beschot-isolatie

Bij daken met een dakbeschot kun je de isolatie tussen de balken combineren met PIR-platen tegen het beschot. De PIR-platen met hun hoge isolatiewaarde per centimeter vullen de isolatie tussen de balken aan.

Deze combinatie maakt het mogelijk om nieuwbouwniveau te bereiken. Een laag van 10 cm minerale wol tussen de balken plus 6 cm PIR erboven levert samen een Rd-waarde van circa 5,6 m²K/W.

Veelgemaakte fouten vermijden

Een aantal veelvoorkomende fouten kan de effectiviteit van de isolatie ernstig verminderen. Door hier vooraf rekening mee te houden, voorkom je problemen achteraf.

Kieren en koudebruggen

Kieren tussen de isolatie en de balken zorgen voor warmteverlies en kunnen koudebruggen veroorzaken. Snijd het isolatiemateriaal 10 tot 20 mm breder dan de balkafstand zodat het klemt. Bij hardschuim platen moeten alle naden worden afgekit met PUR-schuim.

Let vooral op de aansluitingen bij gordingen en de dakvoet. Deze lastige punten worden vaak onvoldoende geïsoleerd.

Verkeerde dampschermplaatsing

Het dampscherm hoort altijd aan de warme binnenzijde van de isolatie. Plaatsing aan de verkeerde kant of halverwege de isolatie leidt tot vochtophoping en schimmelvorming. Zorg dat het dampscherm een aaneengesloten laag vormt zonder openingen.

Alle doorvoeren voor kabels en leidingen moeten zorgvuldig worden afgedicht met speciale manchetten of tape.

Ventilatie blokkeren

Bij daken met een onderdak moet de ventilatie tussen isolatie en onderdak behouden blijven. Laat minimaal 20 tot 30 mm ruimte vrij boven de isolatie. Dit voorkomt vochtophoping en condensatie.

Blokkeer nooit de ventilatieopeningen bij de dakvoet en de nok. Deze zorgen voor de noodzakelijke luchtcirculatie in de dakconstructie.