Plat dak isoleren

Platte daken hebben andere uitdagingen dan schuine daken, vooral op het gebied van waterafvoer en vochtbeheersing. Er zijn twee hoofdmethoden om een plat dak te isoleren: het warme dak (isolatie onder de dakbedekking) en het omgekeerde dak (isolatie boven de dakbedekking). De juiste keuze hangt af van de bestaande situatie, de staat van de dakbedekking en het beschikbare budget. Dit artikel helpt je de beste methode te kiezen voor jouw platte dak.

Wat kenmerkt een plat dak?

Een plat dak is niet helemaal vlak, maar heeft een lichte helling van 1 tot 5 graden voor waterafvoer. Deze minimale helling onderscheidt platte daken van schuine daken en vraagt om een specifieke isolatieaanpak.

Constructie en opbouw

De constructie van een plat dak bestaat uit een dragende onderlaag, isolatie en een waterdichte toplaag. De dragende laag kan van hout, staal of beton zijn. Bij betonnen platte daken is de constructie zwaarder en zijn er specifieke vochtbeheersingsmaatregelen nodig.

De isolatielaag ligt bij een warm dak onder de dakbedekking en bij een omgekeerd dak bovenop. De volgorde van deze lagen bepaalt hoe vocht zich gedraagt in de constructie.

Typen dakbedekking

Platte daken hebben verschillende soorten dakbedekking, elk met eigen isolatiemogelijkheden. De meest voorkomende types zijn bitumen en EPDM (rubber). Minder vaak zie je PVC dakbedekking of groene daken met sedumdekking.

De staat van de bestaande bedekking bepaalt of je kunt isoleren met behoud van de bedekking. Lees meer over de specifieke aanpak bij bitumen of EPDM dakbedekking als je een van deze types hebt.

Veelvoorkomende problemen

Platte daken zijn gevoelig voor vochtproblemen door staand water of beschadigde dakbedekking. Een verstopte afvoer of verzakte plek zorgt voor waterophoping die lekkage kan veroorzaken. Dit probleem moet je oplossen voordat je gaat isoleren.

Condens aan de binnenzijde wijst vaak op onvoldoende isolatie of een ontbrekend dampscherm. Bij vochtproblemen is het belangrijk eerst de oorzaak te achterhalen. Steeds meer huiseigenaren kiezen voor een groendak dat waterberging combineert met extra isolatie.

Twee methoden: warm dak en omgekeerd dak

Bij platte daken zijn er twee fundamentele isolatiemethoden die elk hun eigen toepassingsgebied hebben. De keuze tussen warm dak en omgekeerd dak hangt af van de bestaande dakbedekking, het budget en de gewenste levensduur.

Warm dak: isolatie onder de bedekking

Bij een warm dak ligt de isolatie onder de waterdichte dakbedekking. Dit is de meest toegepaste methode bij renovatie en nieuwbouw. De dakbedekking beschermt de isolatie tegen weer en water.

De opbouw van boven naar beneden is: dakbedekking, isolatieplaten, dampscherm en draagconstructie. Het dampscherm voorkomt dat vocht uit de woning in de isolatie trekt. Deze methode kost tussen €70 en €115 per m² inclusief nieuwe dakbedekking.

Omgekeerd dak: isolatie boven de bedekking

Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie bovenop de bestaande waterdichte laag. De omgekeerd dak techniek is ideaal wanneer de bestaande dakbedekking nog in goede staat is. Je hoeft de bedekking dan niet te vervangen.

De isolatie wordt beschermd door een ballastlaag van grind, tegels of beplanting. Er is geen dampscherm nodig omdat de isolatie boven de waterdichte laag ligt. De kosten liggen tussen €45 en €90 per m², wat lager is dan een warm dak.

Welke methode past wanneer?

Kies voor een warm dak wanneer de bestaande dakbedekking aan vervanging toe is of wanneer je de hoogste isolatiewaarde wilt bereiken. De combinatie met nieuwe dakbedekking geeft de langste levensduur.

Kies voor een omgekeerd dak wanneer de dakbedekking nog goed is en je kosten wilt besparen. Wil je zelf aan de slag, bekijk dan de mogelijkheden voor plat dak isoleren als doe-het-zelver. Het omgekeerde dak is technisch eenvoudiger uit te voeren.

Welke materialen zijn geschikt?

Voor platte daken zijn hardschuim isolatieplaten het meest geschikt vanwege hun drukvast en vochtbestendigheid. Minerale wol is minder geschikt door vochtgevoeligheid en lagere drukvastheid.

PIR en PUR platen

PIR-isolatie heeft de hoogste isolatiewaarde per centimeter dikte. De lambda-waarde ligt tussen 0,021 en 0,027 W/mK, wat een R-waarde van 3,7 tot 4,8 m²K/W per 10 cm betekent.

PIR platen zijn ideaal voor warme daken waar ruimte beperkt is. De platen zijn licht, makkelijk te verwerken en hebben een lange levensduur van 75 tot 100 jaar. De prijs inclusief plaatsing ligt tussen €30 en €55 per m².

EPS (geëxpandeerd polystyreen)

EPS is een betaalbare isolatieoptie voor platte daken met een lambda-waarde van 0,031 tot 0,038 W/mK. Dit geeft een R-waarde van 2,6 tot 3,2 m²K/W per 10 cm. EPS isolatie is licht en vochtbestendig.

De drukvastheid van EPS is lager dan van PIR of XPS. Gebruik EPS daarom niet op plekken waar je over het dak loopt. De prijs inclusief plaatsing ligt tussen €20 en €35 per m².

XPS (geëxtrudeerd polystyreen)

XPS isolatie is het standaardmateriaal voor omgekeerde daken vanwege de hoge drukvastheid en waterbestendigheid. De lambda-waarde ligt tussen 0,029 en 0,038 W/mK, goed voor 2,6 tot 3,4 m²K/W per 10 cm.

XPS neemt vrijwel geen vocht op, ook niet bij langdurig contact met water. Dit maakt het ideaal voor situaties waar de isolatie niet beschermd is door een dakbedekking. De prijs inclusief plaatsing ligt tussen €20 en €40 per m².

Aandachtspunten bij plat dak isoleren

Een correct geïsoleerd plat dak vraagt aandacht voor waterafvoer, dampbeheersing en constructieve belasting. Fouten op deze punten leiden tot vochtschade of zelfs instorting.

Waterafvoer en afschot

Waterafvoer is cruciaal bij platte daken. Zorg dat de afvoerpunten vrij blijven en dat het dak voldoende afschot heeft naar de afvoeren. Het minimale afschot is 16 mm per meter, maar 20 mm is beter.

Bij het plaatsen van isolatie kun je afschotplaten gebruiken om het afschot te verbeteren. Dit zijn isolatieplaten die aan één kant dikker zijn dan aan de andere. Hiermee combineer je isolatie met betere waterafvoer.

Dampbeheersing

Bij een warm dak is een dampscherm verplicht aan de warme binnenzijde van de isolatie. Dit voorkomt dat vochtige binnenlucht condenseert in de isolatie.

Bij een omgekeerd dak is geen dampscherm nodig omdat de waterdichte laag zich onder de isolatie bevindt. Vocht dat eventueel in de isolatie komt, kan naar boven verdampen. Dit is een van de voordelen van deze methode.

Gewicht op de constructie

Controleer of de dakconstructie het extra gewicht van isolatie en eventuele ballast kan dragen. Bij een omgekeerd dak komt er een grindlaag of tegellaag bij die 50 tot 100 kg per m² kan wegen.

Bij twijfel laat je de constructie beoordelen door een constructeur. Dit geldt vooral voor oudere woningen met houten draagconstructies. Betonnen daken hebben over het algemeen voldoende draagkracht.

Kosten en subsidie voor platte dakisolatie

De kosten voor platte dakisolatie variëren sterk afhankelijk van de gekozen methode en materialen. Een goede voorbereiding van het kostenplaatje helpt bij de beslissing. De onderstaande tabel toont de prijsranges voor beide isolatiemethoden.

Voor een gemiddelde aanbouw van 35 m² betekent dit een investering van €2.450 tot €4.000 voor een warm dak, of €1.575 tot €3.150 voor een omgekeerd dak. Bekijk de complete prijsopbouw op de kostenpagina.

Via de ISDE-subsidie kun je een deel van de kosten terugkrijgen. Bij alleen dakisolatie ontvang je €16,25 per m² subsidie. Combineer je dakisolatie met een andere isolatiemaatregel zoals vloerisolatie, dan stijgt dit naar €32,50 per m². De minimale eis is een R-waarde van 3,5 m²K/W.